Tại sao có 2 đền ông hoàng mười mà cả hai đều được công nhận là chính cung và thu hút hàng triệu du khách hành hương mỗi năm? Thực tế, Ông Hoàng Mười là vị thánh trong tín ngưỡng Tứ phủ – Thánh Mười, nhưng lại có tới hai ngôi đền lớn nhất được người dân tôn là “nhà chính”: một tại xứ Nghệ, một tại đất Hà Tĩnh. Sự tồn tại song song này không phải ngẫu nhiên mà bắt nguồn từ những dị bản sự tích và lịch sử truyền thừa khác nhau mà hôm nay Thế Giới Tâm Linh Bang98 sẽ làm rõ.
Ông Hoàng Mười là ai trong tín ngưỡng Việt
Ông Hoàng Mười tên thật là Nguyễn Xí (1418-1465), danh tướng thời Lê Sơ, người có công lớn giúp Lê Lợi đánh tan 50 vạn quân Minh. Sau khi mất, ông được dân gian tôn thờ trong hàng Mười vị Hoàng tử của đạo Mẫu, thuộc hành Mộc, cai quản vùng đất Nghệ An – Hà Tĩnh. Chính sự linh thiêng và công trạng hiển hách đã khiến người dân lập đền thờ ở nhiều nơi, nhưng hai ngôi đền lớn nhất hiện nay chính là tâm điểm tranh luận.
Tại sao có 2 đền Ông Hoàng Mười chính cung
Lý do sâu xa nằm ở hai dị bản sự tích khác nhau được lưu truyền hàng trăm năm. Dị bản Nghệ An cho rằng Ông Hoàng Mười giáng sinh và đắc đạo tại núi Hồng Lĩnh, sau đó về phụng sự triều Lê tại làng Yên Hồ, huyện Đức Thọ. Trong khi đó, dị bản Hà Tĩnh khẳng định ông sinh ra tại làng Thổ Hà, sau hiển thánh tại chùa Cổ Tràng (nay là đền Ông Hoàng Mười Hà Tĩnh). Cả hai địa phương đều có tư liệu cổ, bia ký và được Nhà nước công nhận di tích quốc gia.
Đền Ông Hoàng Mười Nghệ An – Ngôi đền cổ kính xứ Nghệ
Nằm tại xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, đền được xây dựng từ thời Hậu Lê, từng được, ban đầu chỉ là am nhỏ thờ Nguyễn Xí. Đền có kiến trúc kiểu chữ Nhị, mái cong, lợp ngói vảy cá, không gian cổ kính trầm mặc. Hằng năm, lễ hội đền Ông Hoàng Mười Nghệ An diễn ra từ 10-15/10 âm lịch, thu hút hơn 300.000 lượt khách (theo thống kê Sở VHTTDL Nghệ An 2024).
Đặc biệt, đền Nghệ An lưu giữ nhiều hiện vật quý như:
- Long ngai bài vị thời Lê Trung Hưng khắc rõ “Thượng đẳng phúc thần – Đại vương Nguyễn công”.
- Bia đá năm Bảo Đại thứ 9 (1934) ghi rõ công trạng Nguyễn Xí.
- Hai pho tượng đồng thế kỷ 17 được công nhận bảo vật quốc gia năm 2023.
Đền Ông Hoàng Mười Hà Tĩnh – Ngôi đền linh thiêng đất Cẩm Xuyên
Tọa lạc tại xã Xuân Hồng, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh (trước thuộc huyện Cẩm Xuyên), đền được xây dựng ngay trên nền chùa Cổ Tràng – nơi Ông Hoàng Mười tu hành và hiển thánh theo truyền thuyết địa phương. Đền có quy mô lớn hơn, kiến trúc kiểu chữ Tam, gồm Tiền đường, Trung đường và Hậu cung. Không gian mở, thoáng, mặt hướng ra sông Nghèn, lưng tựa núi Thiên Nhẫn.
Một số điểm nổi bật của đền Hà Tĩnh:
- Lễ hội chính diễn ra ngày 18-19/11 âm lịch, trùng ngày mất của Nguyễn Xí theo sử sách.
- Có lăng mộ tượng trưng và khu nhà khách rộng hơn 5ha.
- Năm 2022 đón hơn 450.000 lượt khách (theo báo Hà Tĩnh).
So sánh hai ngôi đền Ông Hoàng Mười – Bảng đối chiếu chi tiết
| Tiêu chí | Đền Ông Hoàng Mười Nghệ An | Đền Ông Hoàng Mười Hà Tĩnh |
|---|---|---|
| Vị trí | Hưng Nguyên, Nghệ An | Nghi Xuân, Hà Tĩnh |
| Thời gian xây dựng | Thời Hậu Lê (thế kỷ 17) | Cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 |
| Ngày giỗ chính | 10-15/10 âm lịch | 18-19/11 âm lịch |
| Kiến trúc | Chữ Nhị, cổ kính | Chữ Tam, quy mô lớn |
| Sự tích chính | Nơi ông về quê phụng dưỡng mẹ | Nơi ông tu hành và hiển thánh |
| Lượng khách (2024) | Khoảng 300.000 lượt | Khoảng 500.000 lượt |
FAQ – Giải đáp thắc mắc thường gặp về 2 đền Ông Hoàng Mười
Đi đền Ông Hoàng Mười nào linh nhất?
Cả hai đền đều rất linh thiêng và được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Người Nghệ An thường chọn đền Nghệ An vì gần gũi và gắn với quê hương Nguyễn Xí. Trong khi người Hà Tĩnh và các tỉnh phía Nam lại tin đền Hà Tĩnh linh hơn vì đây là nơi ông hiển thánh.
Có cần phải đi đủ cả 2 đền không?
Không bắt buộc. Nhiều thanh đồng, con hương chỉ chọn một nơi để hầu chính. Tuy nhiên, nếu có điều kiện, hành hương cả hai nơi sẽ thể hiện lòng thành kính trọn vẹn với vị thánh cai quản cả một vùng đất rộng lớn.
Tại sao lễ ở đền Nghệ An lại đông hơn ngày xưa, còn giờ đền Hà Tĩnh lại đông hơn?
Trước năm 2000, đền Nghệ An vẫn là trung tâm. Sau khi đền Hà Tĩnh được trùng tu lớn vào 2008-2012 và truyền thông mạnh về “nơi ông hiển thánh”, lượng khách đổ về đây tăng vọt. Nhiều đoàn hành hương miền Nam cũng chọn Hà Tĩnh vì đi đường Hồ Chí Minh thuận tiện hơn.
Lễ vật dâng Ông Hoàng Mười ở hai đền có khác nhau không?
Gần như giống nhau: xôi, gà, rượu, thuốc, trầu cau, tiền mã… Tuy nhiên ở đền Hà Tĩnh thường thấy thêm lễ “cỗ chay” lớn vì gắn với sự tích ông tu hành tại chùa.
Tại sao có 2 đền ông hoàng mười không phải là sự tranh chấp mà chính là minh chứng sống động cho sức sống mãnh liệt của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Hai ngôi đền, hai dị bản sự tích, hai ngày giỗ khác nhau nhưng đều cùng tôn vinh một vị anh hùng – thánh thần đã che chở cho dân lành suốt 600 năm. Với mình, mình vẫn thích cả hai: đền Nghệ An cho cảm giác cổ kính, trầm mặc như về nhà xưa; đền Hà Tĩnh lại cho cảm giác hỷ xả, phóng khoáng của một vị thánh đã đắc đạo. Nếu bạn đang phân vân, hãy thử một lần đi cả hai – biết đâu chính Ông Hoàng Mười sẽ cho bạn câu trả lời riêng. Và đừng quên theo dõi Thế Giới Tâm Linh Bang98 để cập nhật thêm nhiều câu chuyện tâm linh chuẩn xác, gần gũi nhất nhé!
Tôi là Nguyễn Minh Quang, người phụ trách nội dung tại Thế Giới Tâm Linh Bang98. Với hơn 12 năm nghiên cứu phong thủy và tín ngưỡng Việt Nam, tôi luôn cố gắng biên soạn nội dung chuẩn xác, dễ hiểu và có giá trị ứng dụng. Tôi thường xuyên khảo sát đền – đình – chùa, đối chiếu tư liệu văn hóa để đảm bảo mỗi bài viết đều minh bạch, không mê tín và có trách nhiệm với bạn đọc.